Beschermklassen van elektrische bedrijfsmiddelen

Elektrische bedrijfsmiddelen dienen om veiligheidsredenen tegen invloeden van buitenaf te worden beschermd. Behuizingen, die elektrische apparatuur beschermen tegen aanraking, het binnendringen van stof, vocht en water, nemen deze taak op zich. De Duitse norm DIN EN 60529 met de titel "Beschermklassen door behuizingen (IP-code)" vormt de basis voor het bepalen en coderen van de beschermklasse van een behuizing.

Betekenis van het eerste cijfer

Het eerste cijfer geeft de aanrakingsbeveiliging en de bescherming tegen het binnendringen van vaste vreemde voorwerpen aan, het tweede cijfer geeft de bescherming van de behuizing aan tegen het binnendringen van water. De volgende tabellen bevatten korte omschrijvingen alsmede definities van de afzonderlijke cijfers van de IP-codes.

Het eerste cijfer geeft aan in hoeverre de behuizing bescherming biedt tegen de toegang tot (het aanraken van) gevaarlijke delen. Deze bescherming wordt bereikt indien het binnendringen van een lichaamsdeel of een voorwerp, dat door een persoon wordt vastgehouden, in de behuizing wordt voorkomen of beperkt. Tegelijkertijd biedt de behuizing het bedrijfsmiddel bescherming tegen het binnendringen van vaste vreemde voorwerpen. Dit is de reden dat er voor elk eerste cijfer 2 omschrijvingen en 2 definities zijn.

Betekenis van het tweede cijfer

Het tweede cijfer geeft de beschermklasse van de behuizing aan met betrekking tot schadelijke invloeden op het bedrijfsmiddel als gevolg van het binnendringen van water in de behuizing. Indien één van beide cijfers niet dient te worden aangegeven, dient daarvoor in de plaats een "X" te worden geplaatst.

Een behuizing mag alleen met het eerste cijfer (beschermingsgraden tegen binnendringen) voor een beschermingsgraad worden gecodeerd indien deze ook voldoet aan alle lagere beschermingsgraden. Deze voorwaarde geldt t/m beschermingsgraad 6K eveneens voor de codering met het tweede cijfer (beschermingsgraden tegen het binnendringen van water). Een behuizing die echter alleen met het tweede cijfer 7, 8 (bescherming tegen onderdompeling) of 9K (bescherming tegen stoomstralen) is gecodeerd, wordt als ongeschikt beschouwd voor een belasting met waterstralen (cijfer 5 of 6). De behuizing hoeft in die situatie niet te voldoen aan de eisen van cijfer 5 of 6. Pas wanneer een behuizing is voorzien van de dubbele codering, voldoet deze aan de eisen die worden gesteld aan de bestendigheid tegen waterstralen en tegen onderdompeling.

Behuizingen voor een veelzijdig toepassingsgebied moeten aan beide eisen voldoen, zowel wanneer ze aan waterstralen als aan tijdelijke of permanente onderdompeling zijn blootgesteld.
Behuizingen voor een beperkt toepassingsgebied worden als geschikt beschouwd voor tijdelijke of permanente onderdompeling en als ongeschikt wanneer ze aan waterstralen worden blootgesteld.

Verklaring van de IP-code aan de hand van een voorbeeld

Hierna wordt de aanduiding van IP-code op een behuizing aan de hand van een voorbeeld uitgelegd. (zie onderstaande afbeelding)

Eerste cijfer 6:

• beschermt personen die met draden werken met een diameter van 1,0 mm en groter tegen toegang tot gevaarlijke delen
• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen binnendringen van stof

Tweede cijfer 5:

• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen schadelijke effecten als gevolg van water dat vanuit willekeurige richting tegen de behuizing wordt gespoten

Tweede cijfer 7:

• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen schadelijke effecten als gevolg van water, indien de behuizing onder genormeerde druk- en tijdsomstandigheden tijdelijk in water wordt ondergedompeld.

Deze behuizing voldoet aan de eisen die worden gesteld aan de bestendigheid tegen waterstralen en tegen tijdelijke onderdompeling.

Additionele letters

Additionele letters worden alleen gebruikt:

• wanneer de werkelijke bescherming tegen toegang tot gevaarlijke delen hoger is dan de bescherming die door de eerste letter wordt aangegeven, of
• wanneer alleen de bescherming tegen toegang tot gevaarlijke delen wordt aangegeven en de beschermingsgraad tegen vaste vreemde voorwerpen buiten beschouwing blijft. Het eerste cijfer wordt dan door een "X" vervangen.

Een hogere bescherming tegen de toegang tot (het aanraken van) een bedrijfsmiddel in een behuizing, die het gebruik van een additionele letter rechtvaardigt, kan bijvoorbeeld door afdekkingen, de juiste vorm van openingen of afstanden binnen de behuizing worden bereikt.

Aanvullende letters

Aanvullende letters worden gebruikt om achter het tweede cijfer of achter de additionele letter aanvullende informatie te verstrekken. Aanvullende letters geven uitzonderingsgevallen aan. Ze mogen alleen worden gebruikt indien de eisen aan de bescherming van de behuizing overeenstemmen met die van DIN EN 60259. Bij het gebruik van aanvullende letters moet bovendien in de productnorm van de behuizing de aanvullende methode volgens welke de behuizing is getest duidelijk worden aangegeven.

Als de letters S en M ontbreken, is de beschermingsgraad van de behuizing onafhankelijk van het feit of de bewegende delen van het elektrische bedrijfsmiddel al dan niet in beweging zijn. Voor de beschrijving van de behuizingseigenschappen kunnen ook meerdere aanvullende letters worden gebruikt. Wanneer er meerdere aanvullende letters worden gebruikt, moeten deze in alfabetische volgorde worden geplaatst. Additionele letters en/of aanvullende letters kunnen worden weggelaten zonder dat hiervoor in de plaats een vervangingsteken moet worden gebruikt.

Verklaring van de uitgebreide IP-code aan de hand van een voorbeeld

Hierna wordt de aanduiding van IP-code incl. letters aan de hand van een voorbeeld uitgelegd.

Een behuizing met deze IP-code

beschermt personen tegen toegang met vingers tot gevaarlijke delen

2

• beschermt personen tegen toegang met vingers tot gevaarlijke delen
• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen binnendringen van vaste vreemde voorwerpen met een doorsnede van 12,5 mm of groter

3

• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen schadelijke effecten als gevolg van water dat tegen de behuizing wordt gespoten

C

• beschermt personen die gereedschap gebruiken met een doorsnede van 2,5 mm en groter en een lengte van maximaal 100 mm tegen toegang tot gevaarlijke delen (het gereedschap kan in zijn geheel in de behuizing binnendringen)

S

• wordt voor de bescherming tegen schadelijke effecten als gevolg van het binnendringen van water getest, terwijl alle delen van het bedrijfsmiddel in stilstand zijn.

Speciale positie van de letter "K"

De aanvullende letter "K" neemt binnen de IP-code een speciale positie in. Deze speciale positie is in de norm DIN 40050 deel 9 vastgelegd en verklaard. Deze norm geldt voor de IP-beschermklassen van de elektrische uitrusting van voertuigen. Met de aanvullende letter "K" worden de bijzondere bepalingen bij stofbescherming (cijfers 5 en 6) en bij waterbescherming (letters 4,6 en 9) binnen de norm aangeduid.

Hierna wordt alleen de uitbreiding van de waterbeschermingsgraad volgens de norm DIN 40050 deel 9 verklaard. Phoenix Contact gebruikt de uitbreiding van de waterbeschermingsgraden om de hoge bestendigheid van de producten tegen water duidelijk te maken.

De speciale positie van de aanvullende letter blijkt ook uit zijn plaats in de IP-code. De aanvulling "K" mag niet van het bijbehorende cijfer worden gescheiden. Dat houdt in dat deze bij de aanvullende letters niet in alfabetische volgorde mag worden gesorteerd.

Verklaring van de IP-code met de aanvullende letter "K" aan de hand van een voorbeeld

Een behuizing met deze IP-code:

Eerste cijfer 6

• beschermt personen die met draden werken met een diameter van 1,0 mm en groter tegen toegang tot gevaarlijke delen
• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen binnendringen van stof

Tweede cijfer 5

• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen schadelijke effecten als gevolg van water dat vanuit willekeurige richting tegen de behuizing wordt gespoten

Tweede cijfer 7

• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen schadelijke effecten als gevolg van water, indien de behuizing onder genormeerde druk- en tijdsomstandigheden tijdelijk in water wordt ondergedompeld.

Tweede cijfer 9K

• beschermt het bedrijfsmiddel in de behuizing tegen schadelijke effecten als gevolg van water dat vanuit willekeurige richting en onder hoge druk tegen de behuizing wordt gespoten.

Deze behuizing biedt momenteel de maximaal mogelijke bescherming tegen het binnendringen van water.

Meer informatie over dit artikel